آب مجازی راه­کاری برای مقابله با کم­آبی

آب مجازی راه­کاری برای مقابله با کم­آبی (مطالعه­ی موردی: حوزه­ی آبخیز کاشان)

محمد میرزاوند1*، هدی قاسمیه2،  اصغر توکلی­فرد3، ابوالفضل بیرجندی4،سارا فرازمند5

1) دانشجوی کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکده­­ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

2) استادیار گروه آبخیزداری دانشکده­­­ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

3) دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان­زدایی، دانشکده­ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

4) دانشجوی کارشناسی ارشد بیابان­زدایی، دانشکده­ی منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان

5) عضو هیئت علمی گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی خاتم الانبیاء بهبهان

Mmirzavand23@yahoo.com

چکیده:

در این پژوهش جهت کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی شهرستان کاشان که با بحران کم­آبی روبروست، اقدام به محاسبه­ی میزان آب مجازی برای محصولات مهم کشاورزی این شهرستان شد. آب مجازی، جمع کل آب مورد نیاز برای تولید مقدار معینی از محصول (کالا) با توجه به شرایط اقلیمی، مکانی، زمان تولید و راندمان می­باشد. با توجه به تقسیم­بندی­های آب مجازی، عمده­ی آب موجود در منطقه­ی کاشان از نوع آب آبی می­باشد. در این پژوهش از نرم­افزار OPTIWAT، جهت برآورد نیاز آبی محصولات استفاده شد. به منظور تعیین نیاز آبی الگوی کشت به اطلاعاتی مانند اطلاعات دشت، اطلاعات گیاهی (سطح زیر کشت، تاریخ آبیاری، روش آبیاری)، مدیریت آبیاری (نوع آبیاری، زمان آبیاری، مقدار آبیاری)، بارندگی مؤثر و راندمان آبیاری نیاز است. سپس از آمار تولیدات و سطح زیر کشت 13 محصول مهم کشاورزی شهرستان کاشان در سال 1388 استفاده گردید. در نهایت نتایج نشان داد که از میان محصولات کشت شده در محدوده­ی شهرستان کاشان، پسته بیشترین (71/19285متر مکعب) و خیار کم­­مصرف­ترین (325 متر مکعب) محصولات از نظر آب مجازی می­باشند. همچنین انار، جو، گندم، پنبه و پسته به ترتیب با داشتن 5/1207، 1875، 83/2837، 6000  و 71/19285 متر مکعب آب مجازی، بیشترین مصرف آب را در بین محصولات مورد بررسی دارند و سطح زیر کشت این چهار محصول از سایر محصولات بیشتر بوده است. بنابراین لازم است تمرکز مدیریت جهاد کشاورزی برای کاهش مصرف آب مجازی بر روی این محصولات باشد، چرا که گونه­های گندم و جو در فصول نسبتاً کم­باران منطقه کشت می­شوند و برای جبران آب مورد نیاز این محصولات، کشاورزان مجبور به استفاده از آب زیرزمینی می­شوند. اما گونه­ی پنبه با وجود این که دارای مقدار آب مجازی بالایی است، فصل رویشی آن در ماه­هایی است که منطقه بیشترین بارندگی خود را دارد. بنابراین، پنبه نسبت به محصولاتی که فصل رویشی آنها در ماه­های کم­باران است، فشار کمتری بر منابع آب زیرزمینی تحمیل می­کند. در نهایت در صورتی که شرایط اجتماعی- اقتصادی  و فرهنگی منطقه اجازه دهد، لازم است الگوی کشت و الگوی آبیاری را در این منطقه تغییر داد و یا برخی از محصولات را که از نظر بازدهی اقتصادی و میزان مصرف آب مجازی به صرفه نیستند، اجازه­ی­ کشت نداد و این محصولات را باید از شهرستان­های دیگر تأمین نیاز کرد.

 

کلمات کلیدی: بحران کم­آبی، آب مجازی، آب آبی، نیاز آبی، شهرستان کاشان

/ 1 نظر / 48 بازدید
علی نیک عهد

سلام وبلاگ بسیار خوبی دارید من علی نیک عهد عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد و دانشجوی دکتری سنجش از دور خارج از کشور هستم . به نظر من شما باید تا سطح دکتری ادامه بدهید . مطلب شبکه عصبی و آب زیرزمینی را مطالعه کردم اگر نوشته خودتان باشد ، سواد بالایی دارید . من می توانم برات خارج از کشور پذیرش بگیرم . خانم هدی قاسمیه احتمالا منو می شناسد البته اگر ایشان ورودی 78 دانشگاه تهران باشد و با شخص دیگری تشابه اسمی نداشته باشند خدا نگهدار